Sáng ngày 03/3/2026, tại cơ sở tín ngưỡng Phước Thắng Cung (Ban Hội Phước Thắng Cung), ấp Mé Rạch B, xã Đại An, tỉnh Vĩnh Long, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long đã long trọng tổ chức Lễ công bố Quyết định số 2210/QĐ-BVHTTDL ngày 27/6/2025 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về việc đưa Lễ hội Nguyên Tiêu ở Trà Cú vào Danh mục Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia.

Ông Nguyễn Hữu Đạt, Trưởng cơ quan đại diện Văn phòng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tại TP. Hồ Chí Minh (bên phải)

trao chứng nhận “Lễ hội Nguyên Tiêu ở Trà Cú” được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia cho ông Thạch Bồi, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long.

         Tham dự buổi lễ có ông Nguyễn Hữu Đạt, Trưởng Cơ quan đại diện Văn phòng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tại TP. Hồ Chí Minh; bà Nguyễn Thị Khá, nguyên Ủy viên Thường trực Ủy ban Các vấn đề xã hội của Quốc hội; ông Trần Văn Dơn, nguyên Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy; bà Nguyễn Thị Quyên Thanh, Tỉnh ủy viên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Vĩnh Long; ông Thạch Bồi, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long cùng đại diện các Sở, ban ngành tỉnh, các vị chức sắc, Ban quản trị các cơ sở tín ngưỡng, cùng đông đảo Nhân dân địa phương và du khách.

Quang cảnh đại biểu tham dự Lễ công bố “Lễ hội Nguyên Tiêu ở Trà Cú” được đưa vào Danh mục Di sản Văn hóa phi vật thể quốc gia 

         Lễ hội Nguyên Tiêu ở Trà Cú là một trong những lễ hội truyền thống quan trọng của cộng đồng người Hoa, được tổ chức vào rằm tháng Giêng âm lịch hằng năm. Lễ hội có lịch sử hình thành hơn một thế kỷ, gắn liền với quá trình định cư, lập nghiệp và phát triển của cộng đồng người Hoa tại đây. Theo quan niệm truyền thống, rằm tháng Giêng là thời điểm mở đầu cho một năm mới, mang ý nghĩa cầu mong bình an, may mắn và thuận lợi trong cuộc sống. Vì vậy, lễ hội Nguyên Tiêu được tổ chức nhằm tạ ơn các vị thần linh, cầu quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa, gia đình được bình an và hạnh phúc.

         Lễ hội Nguyên Tiêu thường diễn ra trong hai ngày 14 và 15 tháng Giêng âm lịch. Đây là thời điểm người dân sau những ngày Tết Nguyên đán bắt đầu trở lại nhịp sống thường nhật. Đây cũng là dịp để cộng đồng tổ chức các hoạt động văn hóa - tín ngưỡng đầu năm. Không gian tổ chức lễ hội Nguyên tiêu Trà Cú gắn liền với các chùa, miếu và đình của cộng đồng người Hoa, nơi thờ các vị thần như Quan Thánh Đế Quân, Thiên Hậu Thánh Mẫu, Phước Đức Chính Thần, Bảo Sanh Đại Đế…Bên cạnh đó, lễ hội còn thể hiện sự giao lưu văn hóa với cộng đồng người Việt và người Khmer, thể hiện rõ nét sự hòa hợp văn hóa giữa cộng đồng ba dân tộc ở Vĩnh Long.

         Địa bàn tổ chức Lễ hội Nguyên Tiêu ở Trà Cú gồm xã Đại An, xã Định An, thị trấn Định An (nay thuộc xã Đại An) và thị trấn Trà Cú (nay thuộc xã Trà Cú), tỉnh Vĩnh Long. Các cơ sở tín ngưỡng tham gia tổ chức và thực hành lễ hội như Phước Thắng Cung (Ban Hội Phước Thắng Cung, Ấp Mé Rạch B, xã Đại An); Đình Minh Hương (Ấp Giồng Đình, xã Đại An); Phước Long Cung (Ấp Định An, xã Đại An); Phước Lộc Hòa (Ấp Bến Tranh, xã Đại An); Tân Hưng Cung (Ấp 1, xã Trà Cú), tỉnh Vĩnh Long. Ngoài ra, còn các cơ sở tín ngưỡng tôn giáo khác tham gia như Bảo An Miếu, Thánh Thất Đại An, Chùa Phnô Đôn (xã Đại An, tỉnh Vĩnh Long).

         Lễ hội được tổ chức với quy mô khá lớn và đa dạng về hình thức như các nghi thức cúng bái truyền thống, biểu diễn múa lân - sư - rồng, nhạc lễ cổ truyền và các hoạt động hóa trang. Trong các hoạt động của Lễ hội Nguyên tiêu ở Trà Cú, nổi bật là các nghi lễ cúng tế, cầu an và nghi thức rước thần (Nghinh thần).

         Lễ khai tràng nhập hội thường được tổ chức vào trưa ngày rằm tháng Giêng tại các cơ sở tín ngưỡng. Trong nghi lễ này, ban hội cùng người dân dâng lễ vật như hoa quả, thực phẩm chay và các phẩm vật khác để kính dâng các vị thần. Chủ lễ đại diện cộng đồng đọc văn khấn, cung thỉnh các vị thần về chứng giám và phù hộ cho người dân trong năm mới.

         Lễ cầu an được tổ chức tại khu vực thờ Phật và các vị Bồ Tát. Các tăng ni, phật tử và người dân cùng tụng kinh, cầu mong quốc thái dân an, gia đình hạnh phúc.

         Lễ cúng Tiền hiền - Hậu hiền nhằm tưởng nhớ những người có công khai phá, xây dựng và phát triển cộng đồng. Ngoài ra, các nghi lễ cúng Chúa Xứ, Sơn Thần, Néak Tà,… cũng được tổ chức để cầu mong sự che chở của các vị thần đối với cuộc sống của người dân.

         Đặc biệt, lễ Nghinh thần (rước cộ) diễn ra vào buổi tối ngày rằm. Các tượng thần được đặt lên kiệu và rước đi quanh khu vực dân cư. Đoàn rước thường có sự tham gia của đội lân - sư - rồng, đội nhạc truyền thống và đông đảo người dân địa phương. Trong đoàn rước còn có các nhóm hóa trang thành các nhân vật dân gian như Tam đa, Đường Tăng, Quan Âm, Phật Tổ Như Lai, Thích Ca, Tiên nữ, Hằng Nga; cùng các mô hình Bát Tiên, 12 con giáp,… tạo nên không khí rộn ràng và sinh động cho lễ hội. Trong quá trình diễu hành, ban tổ chức còn rải gạo và muối với quan niệm xua đuổi tà khí, mang lại may mắn và bình an cho mọi người. Đây là nét đặc trưng mang đậm yếu tố tín ngưỡng dân gian của lễ hội, thể hiện ước vọng về phúc lành, bình an và thịnh vượng.

Diễu hành của cơ sở tín ngưỡng Phước Thắng Cung, xã Đại An

         Trải qua hơn một thế kỷ tồn tại và phát triển, lễ hội Nguyên Tiêu ở Trà Cú đã trở thành một sinh hoạt văn hóa đặc sắc của cộng đồng địa phương. Với những giá trị lịch sử, văn hóa đặc sắc, lễ hội không chỉ góp phần gìn giữ bản sắc văn hóa của cộng đồng người Hoa mà còn thể hiện sự giao lưu, hòa hợp văn hóa giữa người Kinh và người Khmer trên địa bàn Vĩnh Long.

         Lễ hội giữ vai trò quan trọng trong việc gắn kết cộng đồng, lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp, đồng thời góp phần thúc đẩy phát triển du lịch văn hóa - tâm linh của địa phương. Hàng năm, lễ hội thu hút hàng chục nghìn lượt người dân và du khách từ TP. Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Cà Mau,…đến tham dự, góp phần quảng bá hình ảnh đất và người Vĩnh Long nói riêng, khu vực Nam bộ nói chung.

* Tài liệu tham khảo: Lý lịch di sản văn hóa phi vật thể quốc gia “Lễ hội Nguyên Tiêu ở Trà Cú”